Wielkopolska Izba Przemysłowo-Handlowa w Poznaniu w partnerstwie z Agencją Rozwoju Regionalnego SA w Koninie podjęła realizację Projektu nt.: "Kształtowanie polityki rozwoju regionalnego oraz tworzenie warunków i instrumentów powstawania stref wysokiej specjalizacji produktowej (klastrów ) w Wielkopolsce realizowanego przez Wielkopolską Izbę Przemysłowo-Handlową oraz Agencję Rozwoju Regionalnego w Koninie w ramach Działania 2.6 Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego

Celem podejmowanego Projektu jest stworzenie założeń oraz warunków i instrumentów wsparcia rozwoju innowacyjności i przedsiębiorczości w regionie Wielkopolski , m.in. poprzez przygotowanie standardów budowy stref wysokiej specjalizacji produktowej.

Przedsiębiorstwa, instytucje sektora badawczo-rozwojowego, sektor edukacyjny, władze samorządowe oraz instytucje otoczenia biznesu i wspierania przedsiębiorczości stanowią podstawowe ogniwa systemu innowacyjnego.

Ich wzajemne relacje i działania umożliwiają wykorzystanie posiadanego potencjału do podniesienia kultury innowacyjnej środowiska gospodarczego oraz tworzenia warunków wzrostu konkurencyjności gospodarki w skali całego regionu.

Regionalna Strategia Innowacyjna dla Wielkopolski identyfikuje szereg ograniczeń w zakresie rozwoju innowacyjności w regionie, do których należą m.in. problemy mentalnościowe, nieumiejętność współpracy przedsiębiorstw wynikające z niedostrzegania korzyści ze współpracy z partnerami , postrzegania innych firm jedynie w kategorii konkurencji i zagrożeń, ograniczonego korzystania z dostępnej oferty usług instytucji wspierania przedsiębiorczości w regionie, brak współpracy lub też niedostateczna współpraca z sektorem badawczo-rozwojowym. Zauważalna jest też niedostateczna liczba kwalifikowanych specjalistów w zakresie technologii, systemów zapewniania jakości, stosowania zaawansowanych technik zarządzania, kreatywności i współpracy, a także z zakresu organizacji i zarządzania.

Realizatorzy Projektu wyrażają przekonanie, że podejmowane przedsięwzięcie pozwoli ograniczenia te zminimalizować .

Struktura Projektu obejmie zasadniczo trzy bloki działań merytorycznych :

I BLOK BADAWCZO-ROZWOJOWY, w ramach którego przeprowadzone zostaną badania naukowe i prace rozwojowe dotyczące lokalnych uwarunkowań technicznych oraz ekonomiczno-społecznych determinujących zwiększenie poziomu innowacyjności wielkopolskich przedsiębiorstw a także warunków powstawania stref wysokiej specjalizacji produktowej w regionie.
Blok ten obejmie również analizę doświadczeń innych krajów europejskich w realizacji polityki klastrowej.

II BLOK EDUKACYJNY , gdzie przeprowadzone zostaną działania promocyjno-informacyjne i szkoleniowe wśród potencjalnych uczestników Projektu (głównie firm sektora MSP, ośrodków wspierania przedsiębiorczości , jednostek samorządu terytorialnego ) zlokalizowanych w regionie Wielkopolski , dające im wsparcie do tworzenia różnych form zrzeszania się , m.in. celem świadczenia wspólnych usług, wprowadzania nowych produktów, transferu nowych technologii ,itp.
Ważny element Projektu stanowiła będzie realizacja programu merytorycznego przygotowania zespołu pracowników - ekspertów , oraz wyspecjalizowanie ich w tematyce organizacji i funkcjonowania klastrów . Jego zadaniem będzie systemowe wdrożenie wiedzy w regionie.

III BLOK WDROŻENIOWY ,gdzie powstaną założenia formalne, metodyczne i strategiczne w zakresie organizacji i funkcjonowania klastrów w ramach polityki regionalnej na przykładzie regionu Wielkopolski. Przygotowany zostanie zespół merytoryczny reprezentujący pracowników WIP-H, ARR i innych Ośrodków Wspierania Przedsiębiorczości do prowadzenia dalszych prac wdrożeniowych oraz zaspakajania potrzeb innowacyjnych przedsiębiorstw działających w regionie.

Projekt zakłada, że w wyniku realizacji opracowane zostaną podstawy metodologiczne budowania „stref wysokiej specjalizacji produktowej" zawierające standard obejmujący m.in. następujące elementy :

- Kryteria i metodologia wyboru specjalizacji produktowej (standard , który określał będzie m.in. według jakich kryteriów - ze wskazaniem funkcji głównej - i jak dokonać specjalizacji produktowej ),

- Kryteria i metodologia wyboru lokalizacji terenowej klastra (standard, który określał będzie gdzie i w oparciu o jakie kryteria zlokalizowany ma być klaster),

- Metoda prognozowania wyników ekonomicznych klastrów i programowania zmian społecznych w regionie, ( określenie docelowego zamierzenia -: po co tworzyć klastry? , jakie zmiany społeczne spowoduje ich funkcjonowanie, jakie będą skutki gospodarcze przedsięwzięć w skali regionalnej , jakich zmian oczekuje się w krótkim horyzoncie czasowym - planowanie, a jakich w horyzoncie dalszym - prognozowanie, )

- Założenia organizacji i zarządzania oraz charakterystykę narzędzi wspomagających zarządzanie klastrami

- Opracowane założenia metodologiczne powinny umożliwić i wspomóc prognozowanie zmian społecznych ale także wesprzeć procesy zmian mentalnościowych przedsiębiorców i obserwowalnej w wielu przypadkach niechęci do współpracy oraz postrzeganie innych firm jedynie przez pryzmat konkurencji i zagrożeń

Przygotowanie takiej metodologii będzie możliwe dzięki planowanemu w Projekcie przeprowadzeniu w regionie Wielkopolski badań .

Badania przeprowadzone będą wśród przedstawicieli czterech grup :

- przedstawicieli podmiotów gospodarczych i menadzerów . ( chcąc podać założenia metodologiczne określania specjalizacji produktowej, ankieta musi odpowiedzieć na pytanie : jak w danym miejscu przedsiębiorstwa się specjalizują, czy ten rodzaj specjalizacji uznawany jest za perspektywiczny, docelowy) . Ankieta kierowana będzie do przedsiębiorców, ekspertów - gdzie uzyskane zostaną odpowiedzi na pytania „technologiczno-ekonomiczne",

- przedstawicieli samorządów, władz powiatowych i regionalnych ( gdzie uzyska się odpowiedzi, które dotyczyły będą aspektów ekonomiczno - społecznych, opinii władz lokalnych dotyczących założonego kierunku rozwoju regionu/ powiatu /gminy w sensie społecznym ).

- uczestniczących w Projekcie przedstawicieli organizacji przedsiębiorców, instytucji wspierania przedsiębiorczości i ekspertów z Włoch oraz Niemiec. ( pytania dotyczyły będą doświadczeń w zakresie kształtowania i dokonywania wyborów specjalizacji , zagadnień metodycznych i narzędzi z których korzystano w procesach wdrażania polityki klastrowej)

- ekspertów i przedstawicieli środowiska naukowego ( pytania dotyczyły będą teorii zarządzania i technik badawczych oraz wiedzy i uwarunkowań organizacyjnych funkcjonowania klastrów).

Uzyskane z tych czterech kierunków informacje pozwolą określić :

- oczekiwania przedsiębiorstw ( w warstwie ekonomiczno -technologicznej )

- oczekiwania władz regionu i powiatów ( w warstwie ekonomiczno - społecznej)

- sposób implementacji ( wprowadzania ) klastrów; pomocne w tym mogą okazać się sprawozdania dokonane przez ekspertów włoskich i niemieckich z doświadczeń w tamtych krajach.

Założenia te. stanowiły będą bazę programową przedsięwzięć planowanych do realizacji w Projekcie w ramach BLOKU EDUKACYJNEGO.

Szkolenia adresowane będą głównie do dwóch grup odbiorców :

- przedstawicieli przedsiębiorców

- przedstawicieli władz regionu, powiatów i gmin, instytucji wspierania przedsiębiorczości.

Program szkoleń obejmie zagadnienia założeń metodologicznych tworzenia stref wysokiej specjalizacji produktowej oraz wskazujące potencjalne korzyści ze współpracy pomiędzy regionalnymi przedsiębiorstwami i instytucjami wspierającymi sektor MSP.

Program obejmie wyszkolenie we Włoszech minimum 4 ekspertów reprezentujących Wnioskodawców Ich zadaniem będzie świadczenie usług informacyjnych i specjalistycznego doradztwa z zakresu uwarunkowań organizacyjnych i problematyki funkcjonowania stref wysokiej specjalizacji produktowej dla potrzeb przedsiębiorstw, jednostek samorządowych, instytucji wspierania biznesu i władz regionu.

Przygotowanie merytoryczne kadr Wielkopolskiej Izby Przemysłowo-Handlowej oraz Agencji Rozwoju Regionalnego w Koninie, poszerzanie ich umiejętności, zebranie wiedzy eksperckiej z dziedziny klastrów , wspomoże przedstawicieli samorządów, przedsiębiorców i instytucji okołobiznesowych w budowaniu scenariuszy rozwoju regionalnego i realizacji celów polityki innowacyjnej w regionie Wielkopolski.

Elementem podejmowanego przedsięwzięcia będzie wypracowanie instrumentu monitorowania liderów umożliwiającego ocenę wdrażania i realizacji poszczególnych działań , ich rezultatów oraz wypracowania best practices , umożliwiających m.in. zapobieżenie ucieczce kadr z wyższym wykształceniem i lokalne zagospodarowanie nadwyżek zasobów intelektualnych powstałych w rezultacie rozwoju szkolnictwa wyższego w powiatach regionu wielkopolskiego .

Wyniki uzyskane drogą tego monitoringu stanowić będą mogły podstawę stworzenia modelu dalszego rozwoju Projektu i kształtowania polityki regionalnej w fazie powstawania strategii rozwoju regionu na kolejne lata.

Temat Projektu to "kształtowanie polityki rozwoju regionalnego oraz tworzenie warunków i instrumentów powstawania stref wysokiej specjalizacji produktowej (klastrów) w Wielkopolsce".

Specjalizacji produktowej nie w rozumieniu mono ; celem funkcjonowania klastra nie jest bowiem to, że zdominowany zostanie rynek europejski w produkcji pojedynczego wyrobu , ale to , że w ramach Wielkopolski utworzony zostanie region , który odporny będzie na wahania koniunktury, będzie charakteryzował się wielobranżowością , który będzie gospodarczo i społecznie zasobnym.

Zbigniew Wawrzyniak, WIP-H , Poznan